Nr 6(112) - listopad grudzień 2003
DWUMIESIĘCZNIK KATECHETYCZNY KURII METROPOLITALNEJ BIAŁOSTOCKIEJ

Subkultury młodzieżowe
2. Punki

Dziś zapraszam czytelników do poznania świata punków, czyli „dzieci-śmieci”, którzy mówią o sobie: „Przepraszam, że żyję. To się więcej nie powtórzy”.

PUNK w języku angielskim oznacza tyle, co śmieć, brud, „nic nie warte nic”, lichy, marny, zwyczajne zero. Określenie to wprowadzili przeciwnicy punków, ale mocno zakorzeniło się i stało się nazwą tej subkultury, gdyż zgodne jest z ideologią samych punków i przedstawia w jednym słowie to, co punk chce wyrazić swoją postawą, ubiorem i zachowaniem. Podstawą ideologii punków jest totalna krytyka otaczającej rzeczywistości. Negacji podlegają tradycyjne wartości społeczne (np. rodzina), instytucje polityczne, edukacyjne i prawne, cały system społeczny i reguły jego funkcjonowania, a także wartości kultury dominującej jako fałszywej i usprawiedliwiającej wyzysk. Punki odrzucają wszelkie autorytety, czy to moralne czy instytucjonalne. Oficjalne środki przekazu traktują jako wytwórnie kłamstw i narzędzia manipulacji. Punki nie wierzą nikomu i nikomu nie ufają, ponieważ każdy ich zawiódł, zarówno rząd, państwo, inne grupy społeczne. Konsekwencją tego jest uczucie wyobcowania. To z kolei prowadzi do uczucia samotności, jest to jedna z postaw, jaką cechuje się punk.

Świat w oczach punka jest pusty, brudny, zły, brutalny, pełen nieładu i chaosu, który wprowadzony został przez ciągłe zakazy, nakazy, które same sobie zaprzeczają i tworzą krętą drogę donikąd. Według punków owe zakazy, ustawy, prawa są przyczyną tworzenia się handlu nielegalnego, co znowu wiąże się z przestępczością. Gdyby nie było zbędnych ograniczeń, każdy dbałby o dobro, nie potrzebując prowokować, zabijać, utajniać, oszukiwać, kraść. Człowiek jest według punków osaczony, skrępowany uzależnieniami, które wyżymają go i niweczą. Punki chcą pokoju na świecie, uważają, że systemy i granice (zarówno państw jak i moralne) są zbędne. Punki propagują wolność, świat bez ograniczeń, „bycie sobą”. Co najważniejsze nie idealizują siebie, wiedzą, że sami należą do tej cuchnącej maszyny systemu, w której są niestety trybem i pionkiem w grze, która w sumie nie ma jasnego sensu. Punki dobrze wiedzą, że też są uzależnieni od tego świata i sami popadają w różne nałogi (alkohol, narkotyki, wąchanie kleju itp.). Wiele punków twierdzi, że dążenie do zmiany świata na lepsze daje im cel w życiu, choć większość z nich, wie, iż ów cel nie zostanie osiągnięty, a świat, jaki chcieliby widzieć, jest tylko utopią. Tak więc motywacją do działań punka jest chęć zmiany świata, dla którego jak na razie nie ma przyszłości, przynajmniej nie dla takiego, jakim jest teraz. Stąd rodzi się frustracja, niewiara w polepszenie własnej sytuacji, realizacji pragnień i marzeń, w jakikolwiek sens zmagań, niechęć do szkoły, pracy, obowiązków.

„Nie masz celu w życiu, nie wiesz, po co tak właściwie żyjesz, kochasz pokój, nie podoba ci się to, co robią władze, systemy, kraje, nienawidzisz wojen, żyjesz, bo zrodził cię świat, do którego czujesz odrazę. Jesteś taki sam jak inni, brzydzisz się sobą, idziesz gdzieś, nie wiesz gdzie, robisz coś, nie wiesz co, robisz coś, co robi wielu, twoje życie jest bez celu.... „- to typowe dla punków.

Negatywistyczna i obliczona na prowokację postawa przejawia się także w języku punków, który charakteryzuje się całkowitym brakiem słów o pozytywnym zabarwieniu emocjonalnym. Używają więc wyrażeń neutralnych lub zgrubień, także wobec tego, co cenią. Jeśli punk chce koniecznie powiedzieć, że coś mu się podoba, mówi, że to jest „niekiepskie”.

Podstawowe atrybuty stylu punków są najwyraźniej widoczne w stroju. Składa się on najczęściej z czarnej, skórzanej kurtki nabijanej ćwiekami, oćwiekowanego pasa, „pieszczotki” (skórzana bransoletka z ćwiekami) na przegubie dłoni, spodni z powszywanymi dodatkowo zamkami błyskawicznymi i ciężkie buty, zwykle wojskowe lub imitujące wojskowe. Całość uzupełnia fryzura: postawione wysoko, często ufarbowane włosy - w klasycznej postaci jest to czub a la Irokez; do tego kolczyki lub agrafki w uszach, nosach. Metal w ciele symbolizuje odporność na ból i to, że ciało jest niczym. Zdaniem laików kompozycja stroju punka jest przejawem złego gustu. W istocie ten rodzaj składanki ma za zadanie celowo atakować antyestetyką - chodzi właśnie o to, aby się nie podobało. Taki wizerunek stanowi rozpoznawalny dla swoich uniform oraz pomaga prowokacji.

Wartościami kluczowymi dla każdego punka są: wolność - pełna ekspresja siebie, robienie tego, co się chce, jak się chce i z kim się chce; równość - wszyscy są równi, ruchy pacyfistyczne, emancypacyjne i antyrasistowskie; prawda - autentyczność bycia sobą, szczerość w kontaktach wewnątrz ruchu, w przeciwieństwie do nieszczerości panującej w świecie dorosłych; wspólnota - „bycie razem”, ale bez sformalizowanej struktury. Ruch punków składa się z małych wspólnot (załóg), które kontaktują się ze sobą okazjonalnie (np. podczas koncertów czy festiwali rockowych, które są dla nich „świętem”) lub komunikują się „medialnie” poprzez informacje w fanzinach (gazetkach) np.: „Post”, „Szmata”, „Zjadacz Radia”. Małe wspólnoty spotykają się w „squatach”, czyli w opuszczonych budynkach, pustostanach. Prawie każdy ma też swój pseudonim np.: „Jasio Zgniłek”, „Wredny Szymek”.Ruch punków nie ma i nie miał żadnej sformalizowanej struktury, żadnych liderów ani proroków czy oficjalnych ideologów. Związki pomiędzy załogami mają charakter luźny i niezobowiązujący.

Polskie zespoły punkowe to m.in.: „Włochaty”, „Klozet”, „Szambo”, „Dezerter”, „Brygada Kryzys”, „Tilt”, „Izrael”, „Armia” i „Zwłoki”.

Na zakończenie dodam, że punk to reprezentant młodzieży z rodzin skłóconych, niepełnych, konfliktowych, cechujących się zanikiem więzi psychicznej pomiędzy rodzicami a dzieckiem. To młody człowiek, który w grupie szuka przyjaźni, kompensacji trudności życiowych.

Katarzyna Kurowska



Spis artykułów